Het jy al ooit gewonder wat met jou swaarverdiende geld gebeur wanneer jy van werk verander, aftree, of wanneer ’n familielid ongelukkig sterf? Jy sou dink die pensioenfondse en finansiële instellings wat ons met ons spaargeld vertrou, sou alles doen om daardie geld by jou of jou kinders uit te bring.
Dink weer.
Ek het die afgelope paar weke diep gedelf in ’n groot databasis van kennisgewings wat tussen 2020 en 2024 in die Regeringskoerant gepubliseer is — dit gaan oor onopgeëiste geld in Namibië. As Direkteur van die Namibia Consumer Protection Group (NCPG) het wat ek ontdek het, my nie net geskok nie — dit het my woedend gemaak.
Nou, in 2026, sit daar ’n verstommende N$ 121,822,452.04 — meer as 121 miljoen Namibiese dollar — net daar, ongebruik. Hierdie geld behoort aan 11,370 gewone Namibiërs of hul gesinne wat sukkel om kop bo water te hou.
Terwyl mense sukkel met hoë kospryse, duur elektrisiteit en die daaglikse stryd om ligte aan te hou, lê meer as N$ 121 miljoen van ons kapitaal net en wag.
Die Menslike Gesig Agter Die Syfers
Wanneer ons na groot korporatiewe bedrae kyk, soos N$ 121 miljoen, voel dit maklik soos net ’n koue boekhouprobleem. Maar agter elke ry in daardie data is ’n menslike storie.
Die gemiddelde onopgeëiste bedrag is sowat N$ 11,025.65, maar die mediaan is net N$ 1,863.02. Dit wys dat die meeste van hierdie inskrywings aan die “klein man” behoort — fabriekswerkers, plaasarbeiders, winkelklerke en sekuriteitswagte. Vir ’n gesin in Katutura, Rundu of Walvisbaai beteken ’n onverwagte N$ 2,000 nie net ekstra geld nie — dit beteken skoolklere, medisyne of kos op die tafel.
En dan is daar die groot bedrae wat net vergeet is. Kyk na hierdie werklike voorbeelde:
- UM Hijarunguru
– N$ 2,361,241.06 - JW Beukes
– N$ 1,507,891.61 - KJ Lohmann
– N$ 1,296,857.22 - A Damian
– N$ 1,097,138.41
Is hierdie mense nog lewendig? Weet hul kinders van hierdie geld? Of leef hul families in armoede terwyl hul erfenis stof vergader?
Die Korporatiewe “Tekkie-Box” En Die Koerant-Charade
Wie dra die skuld vir hierdie reuse-mislukking in verbruikersopsporing? Die data lieg nie. ’n Handvol private pensioenfondse hou die meeste van hierdie geld vas:
| Organisasie | Bedrag | Oop Gevalle |
|---|---|---|
| Orion Pension Fund | N$ 71,668,123.47 | 6,287 |
| Orion Provident Fund | N$ 23,279,929.12 | 2,556 |
| Novanam Group Retirement Fund | N$ 1,823,621.38 | 236 |
| Standard Bank Namibia | N$ 1,652,398.55 | — |
| Nored Electricity (Pty) Ltd | N$ 1,575,227.04 | — |
Die Orion-fondse alleen hou 78% van al die onopgeëiste geld — byna N$ 95 miljoen. Hoe kan een fondsbestuurder soveel vermiste lede hê sonder dat die owerhede alarm maak?
Die finansiële sektor sê: “Ons het aan die wet voldoen — ons het die name in die Regeringskoerant gepubliseer.” Maar kom ons wees eerlik: wie van ons lees die Regeringskoerant oor ontbyt? Dis ’n charade — ’n manier om ’n regsboksie af te merk sonder om werklik mense te help.
Uit Die Pan, In Die Burokratiese Vuur
Wanneer hierdie fondse hul “plig” gedoen het, dra hulle die geld oor aan die Guardian’s Fund by die Hooggeregshof. Op papier klink dit veilig — die staat hou nou jou geld. Maar in werklikheid beteken dit dat jou geld nou vasgevang is in ’n stadige, papiergebaseerde stelsel.
Dink aan ’n ouma in Kunene wat hoor haar oorlede man se naam was in die koerant. Sy moet honderde kilometers reis, dokumente laat sertifiseer, en dan maande — soms jare — wag vir ’n uitbetaling wat lankal haarne moes wees.
Ons het die probleem net verskuif van korporatiewe apatie na staatsburokrasie.
Die NCPG se Plan Vir Regte Finansiële Geregtigheid
Die staat moet ophou om net ’n stoorplek vir verlore geld te wees. Ons eis:
- ’n Sentraliseerde, Aanlyn Soekportaal
– Elke Namibiër moet hul ID of familienaam kan intik om te sien of hulle geld het. - Streekskantore vir Toegang
– Mense moet nie Windhoek toe hoef te reis nie; elke streek moet ’n hulpdesk hê. - Aktiewe Datavergelyking
– Die Hooggeregshof en Binnelandse Sake moet name kruisverwys met die bevolkingsregister om families op te spoor.
Jou telefoonnommer, jou data, en veral jou pensioen behoort aan jou. Laat ons ophou om finansiële instellings en staatsargiewe toe te laat om ons kapitaal as ’n dooie buffer te hou.
Het jy of jou familie al probeer om ’n ou pensioenvoordeel te eis of met die Guardian’s Fund te werk? Hoe lank het die papierwerk en wagtyd geneem? Deel jou ervaring hieronder — dis tyd dat ons saam druk vir verandering.
